Առողջության համապարփակ ապահովագրություն․ անհրաժեշտ բարեփոխում, թե նոր

2025-11-14

???? «Առողջության համապարփակ ապահովագրություն․ անհրաժեշտ բարեփոխում, թե նոր հարկային բեռ»
2026 թվականից Հայաստանում նախատեսվում է ներդնել առողջության համապարփակ ապահովագրություն, որը վերաբերվելու է ոչ միայն 65+ անձանց, այլև վարձու աշխատողներին, նոտարներին, ԱՁ-երին, ինչպես նաև վարձակալական վճար, տոկոս, շահաբաժին, ռոյալթի և այլ եկամուտներ ստացողներին։
Այս համակարգը կառավարության կողմից ներկայացվում է որպես բարեփոխում, բայց մի քանի կարևոր հանգամանք թույլ չեն տալիս այն ընդունել առանց լուրջ հարցադրումների։
❗1. Օրենսդրական ռիսկ․ արդյո՞ք թույլատրելի է այդքան արագ պարտադիր վճար սահմանել
Հարկային օրենսգիրքը հստակ ձևակերպում ունի․
նոր տեսակի հարկի կամ վճարի սահմանումը կարող է ուժի մեջ մտնել ոչ շուտ, քան հրապարակումից հետո յոթերորդ ամսվա սկզբից։
(ՀՕ 2-րդ հոդված, մաս 5)
Այսինքն՝ եթե օրենքը հրապարակվի 2025-ի հուլիսին, այն չի կարող ուժի մեջ մտնել 2026-ի հունվարին։
Սակայն ներկայում հայտարարվում է հենց այդպիսի ուժի մեջ մտնելու ժամկետ։
Ճիշտ է՝ նոր պարտադիր վճարը պաշտոնապես «հարկ» չի անվանվում, բայց դրա բովանդակությունը ամբողջությամբ հարկային է․ հավաքագրումը, հաշվարկումը, վարչարարական պատասխանատվությունը և այլն։
Արդյունքում ստացվում է իրավիճակ, երբ անվանումը փոխվել է, բայց էությունը մնացել է նույնը, իսկ օրենսդրական պահանջը փաստացի շրջանցվում է։
???? Եթե պետությունը պարբերաբար շրջանցում է իր իսկ սահմանած նորմը,
ապա ինչո՞ւ այդ նորմը գոյատևի որպես ձևական դրույթ։
Օրենքը կամ գործում է բոլորի համար, կամ չի գործում ոչ մեկի համար։
Երբ այն խախտում է հենց օրենք ընդունողը, խնդիրը դառնում է համակարգային։
❗2. Վստահության խնդիր և ստվերի ռիսկ
Համակարգի փուլային ներդրման տրամաբանությունը նույնպես հարցեր է առաջացնում։
Օրինակ՝ 200,000 դրամից բարձր աշխատավարձ ստացողների շուտ ընդգրկումը կարող է հանգեցնել աշխատավարձերի նվազ հայտարարագրման։
Ոչ թե հարկերից խուսափելու ցանկությամբ, այլ համակարգի նկատմամբ վստահության բացակայությամբ։
❗3. Պատրաստ է արդյոք առողջապահական համակարգը
Հարց է նաև՝ արդյո՞ք մեր բժշկական համակարգը կարող է սպասարկել պացիենտների ավելի մեծ հոսք՝
պահպանելով ծառայության որակը։
Եթե այս խնդիրը նախապես չլուծվի, ապա ապահովագրությունը չի իրականացնի իր սոցիալական նպատակն ու կդառնա պարզապես նոր վճար առանց ծառայության համարժեք դիմաց։
????Ինչ է անհրաժեշտ, որպեսզի այս նախաձեռնությունը դառնա ներդրում, ոչ թե հարկային բեռ
Իմ համոզմամբ՝ ապահովագրության համակարգը կարող է հաջող լինել միայն մի դեպքում՝
երբ այն կառուցված է վստահության վրա, ոչ թե հարկային ճնշման։
Դրա համար անհրաժեշտ է․
▫️Հստակ և թափանցիկ բացատրել հավաքագրված գումարների օգտագործումը,
▫️Սահմանել պետական համաֆինանսավորում՝ հատկապես ցածր եկամուտ ունեցողների համար,
▫️Ներգրավել մասնավոր սեկտորը՝ ծառայությունների որակն ու մրցակցայնությունը բարձր պահելու համար,
▫️Եվ ամենակարևորը՝ ապահովել, որ նոր վճարը չդառնա պարտադրված վճարում առանց իրական ծառայության դիմաց։
❗Միայն այս դեպքում առողջության համապարփակ ապահովագրությունը կարող է դառնալ արդար, վստահելի և երկարաժամկետ ներդրում մեր քաղաքացիների առողջ ապագայի համար, այլ ոչ թե հերթական բեռ՝ բիզնեսի և աշխատողների ուսերին։

ՍԵՅՖ ԻՆՎԵՍԹ ՍՊԸ

Հետևեք մեզ սոցցանցերում՝

Վերջին հրապարակումները

SAFE Invest 2025-11-27

Նախագծով առաջարկվում է լրացում կատարել 2024թ. նոյեմբերի 28-ի N1876-Ն որոշման մեջ, որը սահմանում է ԵԱՏՄ ԱՏԳ ԱԱ 8703 80 000 2 կոդով էլեկտրաշարժիչով տրանսպորտային միջոցների ներմուծման սակագնային արտոնությունները։
Լրացման համաձայն՝
2025թ. դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ, դիլերական-դիստրիբյուտորական պայմանագրերով ներմուծում իրականացնող, բայց որոշ քանակ ներմուծել չհասցրած շահառուներին, կտրամադրվի հնարավորություն վերադարձնելու վճարված մաքսատուրքը՝ չներմուծված քանակի չափով։ Վերադարձը կիրականացվի ժամանակագրական սկզբունքով՝ հերթականությամբ։
Այս փոփոխությունը վերաբերում է ինչպես ֆիզիկական անձանց, այնպես էլ անհատ ձեռնարկատերերին ու իրավաբանական անձանց, որոնք 5000 հատ սահմանված շեմի լրանալուց հետո ներմուծել են նշված կոդով տրանսպորտային միջոցներ՝ «Բացթողում՝ ներքին սպառման համար» մաքսային ընթացակարգով՝ հիմք ընդունելով ԵՏՀ Կոլեգիայի 2013թ․ դեկտեմբերի 10-ի №289 որոշման 11-րդ կետի «դ» ենթակետը։

SAFE Invest 2025-11-25

❗❗❗Նոր ներկայացված նախագծով վերջապես ֆիքսվել են
1) հայտարարագրման ոչ ենթակա եկամուտների տեսակները, և
2) չհայատարագրվող եկամուտների շեմերը։
????Թեպետ նման կարգավորման անհրաժեշտության մասին բազմիցս եմ բարձրաձայնել, սակայն առաջարկված շեմերը այնքան նվազ են, որ փաստացի չեն փոփոխելու համակարգի բեռնվածությունը և չեն ապահովելու հայտարարագրողների ցանկի իրական բեռնաթափում։
????Սա մոտեցում է, որը լուծման իմիտացիա է, ոչ թե լուծում։
❗Նախագծում ամրացված շեմերը
????Նվիրատվությամբ կամ ժառանգությամբ ստացվող գույք/գումար — մինչև 300,000 դրամ
????Ոչ առևտրային կազմակերպություններից անհատույց ստացվող ակտիվներ, աշխատանքներ, ծառայություններ — մինչև 300,000 դրամ
????Ընտանիքի անդամ չհամարվող անձանցից ստացվող փոխառություններ — մինչև 5 մլն դրամ
????Ընտանիքի անդամի մահվան դեպքով միանվագ օգնություն — մինչև 300,000 դրամ
????եվ այլ դեպքեր
❗Հայտարարագրման ոչ ենթակա եկամուտների ցանկում ներառվել են նաև՝
????Գործուղման ծախսերի փոխհատուցման վճարները՝ նորմերի շրջանակներում
????Կամավոր աշխատանքի դիմաց փոխհատուցումներ
????Վարկային միջոցների ստացումները
????Միջազգային մրցույթներում հաղթած մարզիկների և մարզիչների մրցանակներ
????Պետական պարգևներ
????եւ այլ դեպքեր
????Այս նախագիծը, եթե ընդունվի ներկայիս տեսքով, կպահպանի նույն համակարգային բացերն ու ակնհայտ անհամաչափությունները։
Փոքր շեմերը չեն լուծում խնդիրը, այլ միայն երկարացնում են այն․
❗Հայտարարագրման արտաբեռնման քաղաքական նպատակն այսպես չի իրականացվի,
????Հասարակ քաղաքացին շարունակելու է բարդ և երբեմն անհասկանալի գործընթացի առաջ կանգնել,
????Իսկ վերահսկող մարմինները չեն ստանա ակնկալվող պարզեցված գործառույթներ և տեղեկություններ։
❗Այս ամենը նշանակում է, որ մեր օրենսդրությունը կրկին գնում է «փոքր շտկումների» ճանապարհով, մինչդեռ անհրաժեշտ է հստակ, համարձակ և համակարգային վերանայում, որը նախաձեռնությունն ի վերջո կվերածի արդյունավետ գործիքակազմի, ոչ թե հերթական ամբիոնային հայտարարության։

SAFE Invest 2025-11-22

2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից երեխայի ծննդյան միանվագ նպաստը կսահմանվի 500,000 դրամ՝ անկախ երեխայի կարգաթվից։ Նախագիծը արդեն հաստատվել է կառավարության նիստում։
Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արսեն Թորոսյանի խոսքով՝ նպաստի նպատակային օգտագործումը հաճախ չի պահպանվել, և որոշվել է սահմանել միատեսակ չափ բոլոր ընտանիքների համար։
Բացի այդ՝ փոփոխություն է կատարվել նաև այն դեպքերում, երբ
✔️ծնողները ՀՀ քաղաքացիներ են,
✔️երեխան ծնվում է արտերկրում,
✔️երեխային տրվում է այլ երկրի քաղաքացիություն։
Պետությունը հայտնում է, որ եթե ընտանիքը իրեն չի կապում Հայաստանի հետ, միանվագ նպաստի տրամադրումը չի նախատեսվի։
???? ???????????? ???????? ???????? ????????
☎️???????????? ???????? ???????? ????????
???? ք․ Երևան, Թումանյան 1
???? ք․ Երևան, Հ․ Հակոբյան 2